آبیاری زیر سطحی با لوله پلیکا
همانطور که می دانید آبیاری مزارع کشاورزی با روش های مختلفی صورت می گیرد که آبیاری زیر سطحی یکی از این سیستم های آبیاری نوین است. تیم در این باره برای شما عزیزان یک مقاله جامعه تهیه کرده است. پس در ادامه این مقاله با ما همراه باشید که به شما بگوییم آبیاری سطحی چیست و چه کاربردی دارد.
![](https://titr-avval.ir/wp-content/uploads/2023/07/1-6.jpg)
آبیاری زیر سطحی روشی است که در سال های اخیر رواج پیدا کرده و کشاورزان زیادی در سراسر کشور با این روش مزارع خود را آبیاری می کنند. در این سیستم آبیاری به کمک لوله ها یا نوارهای قطره ای که در زیر سطح زمین داخل خاک گذاشته می شوند تشکیل شده و وظیفه ی تامین آب ریشه ی گیاه را به صورت مستقیم بر عهده دارد.
در آبیاری زیر سطحی، آب و هوای زیادی به ریشه گیاه می رسد. به همین دلیل گیاهان رشد بهتری خواهند داشت. در حال حاضر بسیاری از کشاورزان از این روش آبیاری برای مزارع و باغ خود همچون: باغ خرما ، مرکبات ، زیتون ، پسته و درختانی که ریشه های سیاه دارند.
هم چنین در زراعت هایی مثل سیب زمینی ، ذرت ، پنبه و فضای سبزشهری و بلوارها هم از سیستم آبیاری زیر سطحی استفاده می کنند.
یک نکته قابل توجه در این روش آبیاری که اهمیت بسیار بالایی دارد، این است که آبیاری سطحی در مصرف آب بسیار صرفه جویی می شود.
یکی دیگر از ویژگی های قابل توجه این روش این است که می توانید در زمین هایی که سطح آبیاری نا مساعد با شیب تند دارند استفاده کنید. چون که آبیاری سطحی در فشارهای مختلف کار می کند و مناسب برای این شرایط است.
هم چنین عمق لوله های زیرسطحی براساس عمق ریشه گیاه کاشت شده تعیین می شود. از آنجایی که هزینه تعمیر و نگهداری این روش بالاست، بیشتر از این سیستم برای زمین هایی با مقیاس متوسط و بزرگ استفاده می شود.
طول عمر عمومی این سیستم بین 12 تا 15 سال است که می توانید با نگهداری مناسب و استفاده از مواد با کیفیت طول عمر آن را افزایش دهید.
آبیاری درختان با سیستم آبیاری زیر سطحی
در این روش شما باید در کنار نهال لوله پلیکا قرار دهید و داخل آن یک لوله دیگر با شیار های بسیار زیاد قرار دهید. این لوله ها را در نزدیکی ریشه گیاهان حفر کنید، در مرحله بعد لوله آبیاری قطره ای را در قسمت بالایی لوله پلیکا قرار دهید تا آبیاری به صورت قطره ای انجام گیرد
سیستم آبیاری زیر سطحی چه مزایایی دارد؟
آبیاری سطحی مزایای بسیار زیادی نسبت به دیگر روش های آبیاری دارد که ما در اینجا به چندی از آن ها می پردازیم:
- صرفه جویی در مصرف آب و جلوگیری از هدر رفت آن
- افزایش میزان تولید و کیفیت محصول
- جلوگیری از آهکی شدن قطره چکان ها
- کاهش رشد علف های هرز
- کاهش هزینه های بهره برداری و نگهداری
- صرفه جویی در مصرف کود
- عدم فرسایش خاک
- سهولت در برداشت محصول توسط ماشین آلات
- افزایش عمر نوار ها به دلیل قرار نگرفتن در معرض تابش خورشید
همانطور که گفته شد با این روش به راحتی میتوانید کود دهی خوبی داشته باشید و بازدهی کود بسیار بالاتر میباشد. بسیاری از کارشناسان در این روش آبیاری و که باعث جذب بهتر میشود را پیشنهاد میدهند.
معایب آبیاری زیر سطحی
همانطور که آبیاری سطحی مزایایی دارد که خدمتتان گفته شد، معایبی هم دارد که به آنها می پردازیم:
- گرفتگی نازل ها توسط خاک
- گرفتگی نازل ها توسط ریشه
- گرفتگی نازل ها توسط باکتری ها و جلبک ها
هم چنین بعضی عوامل هستند که زیر سطحی را پر ریسک می کنند مانند:جویده شدن نوارها توسط جوندگان، آسیب دبدن لوله ها توسط ماشین آلات کشاورزی ، تجمع نمک در لوله ها و هزینه بالا.
آبیاری زیر سطحی چه اجزایی دارد؟
حوض تصفیه: که شامل واحد پمپاز و شیر تنظیم کننده فشار است.
شیر هایی که از برگشت جریان آب جلوگیری می کنند.
واحد تزریق کود: شامل دو قسمت فیلتراسیون و شیرهای شست و شو است.
شیر تخلیه هوا و لوله های قطره چکان دار
و در پایان باید گفت که امروزه تعداد کثیری از کشاورزان عزیزمان سیستم آبیاری زیر سطحی را جایگزین روش های آبیاری سنتی خود کرده اند. پیشنهاد تیم ماه کشت به شما عزیزان این است که اگز زمین زراعی دارید و به فکر آبیاری آن هستید از سیستم آبیاری زیر سطحی استفاه کنید.
آبیاری زیر سطحی | مزایا و معایب استفاده از آبیاری سطحی | اجزا سیستم آبیاری سطحی
در آبیاری زیر سطحی؛ گیاه دارای هوا و آب بیشتری است و در نتیجه رشد بهتری خواهد داشت. از این روش می توان در آبیاری باغات میوه مانند باغ پسته، زیتون، خرما، مرکبات، درختان سیاه ریشه و انواع زراعت هایی مانند سیب زمینی، ذرت، پنبه و یونجه ،فضای سبز جنگلی شهری و بلوارها ،مناطق دارای محدودیت آبی روف گاردن و مناطق دارای تبخیر بالا استفاده کرد.
هدف اصلی از سیستم آبیاری زیر سطحی ،صرفه جوئی بیشتر در مصرف آب و افزایش میزان بهره وری است.
مطالعات علمی چند سال اخیر گویای این است که استفاده از آبیاری زیرسطحی باعث کاهش مصرف آب به میزان 25 تا 50 درصد برای گیاهان ردیفی و حتی صرفه جویی بیشتر برای باغات مرکبات می شود. درصورتی که سیستنم SDI به شکل صحیح و اصولی، طراحی واجرا گردد ؛ رطوبت خاک در طول دوره رشد گیاه نزدیک به رطوبت حالت ظرفیت زراعی بوده و گیاه بدون صرف انرژی، آب مورد نیاز خود را دریافت خواهد کرد.
از آبیاری زیرسطحی در مناطق نا مساعد با شیب تند استفاده می شود زیرا آبیاری سطحی در فشارهای مختلف کار می کند و مناسب برای شرایط سخت جغرافیایی است.
همچنین عمق نصب لوله های زیرسطحی براساس عمق ریشه گیاه کاشت شده تعیین می شود. از آنجایی که هزینه تعمیر و نگهداری این روش بالاست و نیاز به طراحی تخصصی دارد، بیشتر از این سیستم برای زمین هایی با مقیاس متوسط و بزرگ استفاده می شود.
طول عمر عمومی این سیستم بین 12-15 سال است که می توان با نگهداری مناسب و استفاده از مواد با کیفیت طول عمر آن را افزایش داد.
در این روش آب مورد نیاز ، از 3 طریق و به طور مستقیم با حداقل تبخیر در اختیار گیاه قرار می گیرد:
- لوله های قطره چکان دار
- لوله های تراوا
- کپسول رسی متخلخل
مزیت کپسول رسی و لوله های تراوا نسبت به لوله های قطره چکان دار، عدم گرفتگی منافذ خروجی آب توسط ریشه های گیاهان می باشد.
◾️مزایای سیستم آبیاری زیر سطحی چیست؟
1-توزیع یکنواخت آب به محصولات : با استفاده از قطره چکانهای جبران کننده این سیستم به یکنواختی 100 درصد رسیده است. این یکنواخت به معنی رشد و نمو مناسب گیاه می باشد.
2-کاهش تبخیر آب : در این روش به دلیل قرار گرفتن لوله ها در زیر خاک امکان تبخیر آب وجود ندارد.
3-صرفه جویی در مصرف آب و جلوگیری از هدر رفت آن در اثر ایجاد روان آب و یا تبخیر : در روش آبیاری زیرسطحی از تبخیر آب جلوگیری می شود و آب مستقیماً به ریشه رسیده و موجب افزایش بازدهی می شود. این روش در مقایسه با روش های دیگر حجم بیشتری از خاک را مرطوب می کند. همچنین حرکت مویینگی آب در این روش کم می شود که این نیز موجب صرفه جویی در مصرف آب می شود.
4-افزایش میزان تولید و کیفیت محصول : در این روش به دلیل اینکه آب سریع تر به ریشه ی گیاه می رسد باعث رشد بهتر گیاه و افزایش کیفیت محصول می شود.همچنین چون در این روش خاک شسته نمی شود خاک های اطراف ریشه متراکم نمی شوند و باعث رسیدن هوا به ریشه می شود که این مورد نیز در تولید محصول با کیفت اثرگذار است.
5-کاهش هزینه های کارگری : از آن جا که لوله های قطره چکان دار توسط ماشین جاگذاری می شوند هزینه کارگر کاهش خواهد یافت.
6-جلوگیری از آهکی شدن قطره چکان ها : به دلیل اینکه قطره چکان ها در زیر سطح خاک قرار می گیرد و تبخیر آب وجود ندارد املاح و رسوبات تشکیل نشده و آهگی شدن قطره چکان ها جلوگیری می شود.
7-افزایش عمر نوار ها به دلیل قرار نگرفتن در معرض تابش اشعه ماوراء بنفش خورشید : این روش چون اجزا در زیر خاک قرار می گیرند نور خورشید کمتر به صدمه می زند. تغییرات دمایی کمتری را تجربه می کنند و امکان آسیب در اثر رفت و آمد ماشین های کشاورزی نیز کاهش پیدا می کند.
8-کاهش رشد علف های هرز : از آنجایی که در این روش آب فقط در منطقه ای محدود در دسترس گیاهان اصلی قرار می گیرد ، علف های هرز فرصت رشد نخواهند داشت.
9-کاهش هزینه های بهره برداری و نگهداری : در این روش نیازی به کارگر برای حذف علف هرز و کنترل آبیاری وجود ندارد و به نسبت روش های دیگر نیاز به تعمیرات کمتری دارد که موجب کاهش هزینه ها می گردد.
10-صرفه جویی در مصرف کود و سموم : در روش زیر سطحی کود و سموم شیمیایی از طریق قطره چکان ها به ریشه منتقل می شود و در این حالت هیچ مقداری از سموم شیمیایی هدر نمی رود و نیاز به مصرف سم و کود زیاد نیست.
11-سهولت در برداشت محصول توسط ماشین آلات : در آبیاری محصولات زراعی مانند یونجه که چند ساله هستند وجود لوله ها روی زمین مشکلاتی را دربرداشت محصول توسط دستگاهاایجاد می کند. که استفاده از آبیاری زیر سطحی این مشکل را رفع می کند.
12-امکان آبیاری همزمان با برداشت و یا بلافاصله پس از آن به منظور تسریع در رشد
13-کاهش در تراکم و کوبیده شدن خاک
14-مناسب برای مناطق بادخیز و گرم و خشک
15-حفظ بهینه رطوبت خاک در اطراف ریشه با آبیاری مکرر
16-کاهش تماس آب فاضلاب تصفیه شده با محصولات زراعی و کارگران
17–عدم فرسایش خاک
◾️معایب سیستم آبیاری زیر سطحی
ریسک گرفتگی نازل ها
1–انسداد نازل ها توسط خاک
زمانی که سیستم آبیاری زیرسطحی خاموش می شود به واسطه مکش منفی ایجاد شده در محل خروجی آب از قطره چکان ها ، ذرات خاک به داخل قطره چکان ها مکیده شده و باعث گرفتگی قطره چکان ها می شود .
راه حل : در سیستم زیر سطحی با استفاده از قطره چکان های آنتی سیفون ،شستشوی لوله ها ،اسید شویی و یا استفاده از شیرهای خلا شکن در اندازه مناسب و نقاط مشخص و یا کاربرد هر دو روش می توان از ورود ذرات خاک به داخل قطره چکان ها جلوگیری و این مشکل را رفع کرد.
2–انسداد نازل ها توسط ریشه
راه حل : برای جلوگیری از ورود ریشه به قطره چکان می توان از دو روش زیر استفاده کرد:
- به کار بردن مواد بازدارنده ورود ریشه در زمان تولید لوله قطره چکان دار
- تزریق دوره ای مواد بازدارنده ورود ریشه به آب آبیاری
امروزه با طراحی نانو فیلتر های محافظ ریشه دیگر ریشه به دستگاه نزدیک نمی شود و نیازی به اضافه کردن سم درون آب برای فلج کردن ریشه ها و دورکردن آنها از دستگاه وجود ندارد
3–انسداد نازل ها توسط باکتری ها و جلبک ها
راه حل : این مشکل با فیلتراسیون مناسب ، انتخاب صحیح قطره چکان و اسیدشویی قابل کنترل می باشد .
ریسک جویده شدن نوارها توسط جوندگان
موش ها و بعضی از جوندگان با جویدن و قطع کردن نوار های آبده یا لترال ها می توانند سیستم آبیاری زیرسطحی را با مشکل مواجه کنند .برای کاهش این مشکل باید در انتخاب و آماده سازی مزرعه ، نصب و نگهداری سامانه آبیاری قطره ای زیرسطحی دقت لازم به عمل آید .
آسیب دیدگی لوله ها توسط ماشین آلات سنگین :
با قرار دادن لوله ها در ارتفاع مناسب می توان از این مشکل جلوگیری کرد.
تجمع نمک :
در هنگام نبود بارندگی کافی نمک ها در منطقه توسعه ریشه تجمع یافته و باعث کاهش عملکرد محصول می شوند .
راه حل : برای رفع این مشکل در سال های خشک و کم باران ، لازم است در انتهای زمستان یا قبل از شروع عملیات کاشت ، نسبت به آبشویی سطحی اقدام شود .
هزینه بالا
یکی از معایب این روش هزینه ی بالای آن است. که می توان بااجرای یک سیستم طراحی استاندارد زیر سطحی بخشی از هزینه های اضافی را کاهش داد. همچنین صرفه جویی 25-30 درصدی در مصرف آب نسبتا به روش قطره ای رو سطحی؛ هزینه بالاتر این سیستم را از نظر اقتصادی توجیه پذیر می نماید.
از این روش بیشتر در زمین های کشاورزی با مساحت بالا مثل 10،20 و..هکتار استفاده می شود. همچنین می توان با مشارکت جهاد کشاورزی و گرفتن وام هزینه های این روش را تامین کرد.
◾️اجزا سیستم آبیاری زیر سطحی
اجزا سیستم آبیاری زیر سطحی شامل قسمت های زیر می باشد :
حوضچه تصفیه
▫️واحد پمپاژ : پمپ فشار لازم برای عملکرد مناسب سیستم را تامین می کند. قدرت آن بستگی به دبی و فشار لازم برای تلفات افت، توپوگرافی زمین، فشار کارکرد سامانه و تلفات فشار در فیلتر ها و سایر اجزای سامانه می باشد. سیستم آبیاری قطره ای زیرسطحی معمولا به فشار کارکرد پایینی نیاز دارد. حداقل لازم حدود 100 کیلو پاسکال می باشد.
▫️شیر تنظیم کننده فشار : از این شیر ها برای قطع و وصل کردن آب و تنظیم فشار آب به هر واحد آبیاری استفاده می شود.
شیرهای جلوگیری از برگشت جریان (شیر یک طرفه ) :
از این شیرجهت جلوگیری از برگشت آب هنگام خاموش کردن پمپ و جلوگیری از صدمات احتمالی به پمپ و سامانه کنترل مرکزی و برگشت کود و ذرات ریز از تانک تزریق کود به منبع آب ضروری است بعد از سامانه کنترل مرکزی، ابتدای لوله ی اصلی، ابتدای سامانه کنترل مرکزی و ابتدای لوله رانش پمپ از شیر یکطرفه آب استفاده شود.
واحد تزریق کود
▫️فیلتراسیون : یکی از مهم ترین قسمت های سیستم آبیاری قطره ای زیرسطحی می باشد وعملکرد مناسب آن برای کل سیستم بسیار مهم و حیاتی است.
▫️شیرهای شستشو : لترال ها به یک مانیفلند که مسئول شستشو می باشند در انتهای هر بلوک وصل می شوند.
در انتهای هر بلوک یا واحد آبیاری ، لترال ها به یک مانیفلد که شستشوی سامانه را به عهده دارد ، متصل اند . در انتهای مانیفلد مذکور شیر تخلیه قرار دارد. مانیفلد شستشو، رسوبات و مواد اضافی باقیمانده در لترال ها می شوید و آن ها را به محل خاص می فرستد و فشار در لترال ها را متعادل می کند.
شیر تخلیه هوا:
در نقاط مرتفع و در آخر لوله های نیمه اصلی از شیرهای تخلیه هوا به منظور جلوگیری از مکش ذرات خاک به داخل قطره چکان ها در زمانی که سیستم خاموش است شیر تخلیه هوا نصب می کنند.
▫️لوله های PVC : این لوله ها آب را از منبع و سیستم پمپاژ با فشار معینی دریافت کرده و آن را به قطره چکان می رسانند .
در واقع لوله های آبیاری وصل کننده ی قسمت های مختلف سیستم آبیاری زیرسطحی به هم هستند.
لوله های قطره چکان دار (لترال ها)
لوله های قطره چکان دار از مهم ترین قسمت های سیستم آبیاری قطره ای زیرسطحی است. دقت در انتخاب قطره چکان ها اهمیت زیادی دارد و تضمین کننده طول عمر سیستم و یکنواختی پخش آب در زیر سطح خاک است. ساختار بیشتر قطره چکان ها بدین گونه است که جریان آب در آن ها به صورت متلاطم بوده و سپس آب از سوراخ قطره چکان ها به صورت قطره خارج می شود.
دبی سنج :
از دبی سنج برای کنترل حجم آب استفاده می شود. به دلیل اینکه قطره چکان ها در زیر خاک قرار دارند ؛ با نصب یک دبی سنج می توان نسبت به گرفتکی قطره چکان ها و یا ترکیدگی و پارگی لوله ها اطلاع حاصل نمود.
آبیاری زیر سطحی درختان :
یکی از روش هایی که اخیرا در کشور عزیزمان ایران رونق بسیاری پیدا کرده است ، استفاده از روشی خاص برای آبیاری درختان بخصوص در مناطق خشک و کم آب می باشد که در اصطلاح با عنوان روش آبیاری زیرسطحی درختان شناخته میشود . در این روش کشاورز در کنار نهال ، لوله ای از جنس لوله پلیکا قرار داده ، و داخل آن یک پلیکای دیگر دارای شیارهای زیاد قرار میدهد . این لوله تا نزدیکی ریشه گیاه حفر شده و سپس اطراف آن پر میشود .
پس از این مورد داخل لوله با ماسه پر میشود . سپس لوله آبیاری قطره ای ، که از نوع نوار تیپ نیز میباشد ، در قسمت رویی لوله پلیکا قرار میگیرد و آبیاری را به صورت قطره به قطره انجام میگیرد . بدین ترتیب با توجه به زهکشی بالای ماسه ، آب با سرعت به سمت ریشه حرکت کرده و در مستقیما در اختیار ریشه قرار میگیرد .
فروشگاه لوله و اتصالات کیان پایپ محصولات آذین لوله را با تخفیف ویژه همراه با پیش فاکتور آنی ارائه می کند.