یکی از رایج ترین خطاهایی که در زمان اجرای سقف تیرچه بلوک اتفاق می افتد، تغییر شکل دال در سقف است. بسیاری از افراد معتقدند که این اتفاق ناشی از بتن ریزی غیراصولی است، اما به عنوان یک پیمانکار باید بدانید که همیشه بتن ریزی مقصر نیست. شمع بندی نادرست، تکیه گاه ناپایدار، جک گذاری غیراصولی یا باز کردن قالب در زمان نامناسب هم می تواند از دیگر دلایل تغییر شکل دال سقف و سایر مشکلات ناشی از آن باشد. بنابراین برای جلوگیری از خطاهای مرسوم در تغییر شکل دال سقف باید مسیر انتقال بار از بتن تازه تا کف به درستی اجرا شود و جک گذاری و شمع بندی آن به شکل تراز اجرا شود.
در ادامه این مقاله شما را با رایج ترین خطاهای اجرای سقف دال آشنا کرده و به اشتباهاتی که در زمان استفاده از جک و تیرچه سقف ممکن است رخ دهد، می پردازیم.
تجهیزات و اجزای کاربردی در اجرای دال سقف
برای این که بدانید چه خطاهای دیگری می تواند باعث تغییر شکل دال سقف شود ابتدا باید با اجزایی که برای نگهداری و اجرای آن استفاده می شوند را هم بشناسید. در سقف های دال از تیرچه هایی استفاده می شود که بار قالب و بتن تازه را به تیرهای فرعی و الوار زیرسازی سقف و سپس به جک ها منتقل می کند. بنابراین کار انتقال مستقیم بار بتن از دال به جک با تیرچه است.
الواری که برای زیرسازی سقف استفاده می شوند و معمولا از جنس چوب هستند به عنوان کلاف توزیع بار یا عضو ترازکننده سقف دال استفاده می شوند. معمولا از چوب چهارتراش 10*10 برای این کار استفاده می شود که هم ابعاد مناسبی برای تحمل بار دارد و هم نسبتا وزن مناسب و قابل قبولی دارد.
سپس جک ها زیر این الوار قرار میگیرند تا کل بار منتقل شده از تیرچه به الوار را به سطح زیرین منتقل کنند.
احتمالا متوجه شدید که هر کدام از این اجزا در قسمتی که مورد استفاده قرار میگیرند از حساسیت خاص خود برخوردارند و هر گونه اشتباه در جایگذاری و قرارگیری یا کیفیت پایین این اجزا می تواند کل دال را در زمان اجرا و بتن ریزی دچار مشکل شود. اما چه خطاهایی ممکن است در زمان استفاده از این اجزا اتفاق بیفتد و چطور باید جلوی این خطاها را گرفت؟
خطاهای رایج اجرای اجزای دال سقف
برای پاسخ به سوالی که در بخش قبل مطرح شد، موارد زیر را می توان در نظر گرفت:
فاصله گذاری اشتباه جک
جک ها قرار است بار سقف را در زمان بتن ریزی تا خشک شدن آن، به سطح زیرین یا زمین منتقل کنند. اگر بر اساس وزنی که قرار دال سقف و بتن آن داشته باشد، از تعداد کمتری جک استفاده شود و به همین دلیل فاصله گذاری بین جک ها اشتباه باشد، در همان مرحله آغازین اجرا، سقف فروخواهد ریخت.
برای جلوگیری از این مشکل، لازم است طراح و مهندس سازه، بر اساس ابعاد سقف و محاسبات بار ناشی از بتن، تعداد جک های لازم برای تحمل سقف را هم مشخص کند.
قرارگیری جک در سطح ناهموار و ناپایدار
جک ها باید به شکل مستحکم زیر سقف دال قرار بگیرند. جک های سقفی که در سطحی ناهموار یا ناپایدار قرار دارند می توانند در زمان ورود بار سنگین ناشی از بتن تازه، زیر سقف دچار خم شدگی شوند. به این ترتیب تمام توازن تیرچه ها و الوار زیر سقف هم بهم خورده و این مشکل در نهایت منجر به سقوط سقف می شود.
قبل از آغاز به کار ساخت و ساز لازم است ابتدا سطح کار را بررسی کنید و در صورت نامناسب بودن وضعیت، ابتدا به سراغ افزایش استحکام سطح زیرین اجرای سازه بروید و سپس کار اجرای سقف را آغاز کنید.
حذف مهاربندهای افقی و قطری
علاوه بر نیرویی که از سقف به اجزای زیرین وارد می شود، نیروهای جانبی هم ممکن است این اجزا را تحت تاثیر قرار بدهند. کارهایی مثل استفاده از ویبراتور بتن، بتن ریزی نامتفارن یا جابجایی کارگران می تواند این نیروهای جانبی را وارد کند. برای بالا بردن هر چه بیشتر تحمل دال سقف و ثبات بیشتر تیرچه و الوارهای زیر آن، لازم است از مهاری های افقی و قطری استفاده شود که مقاومت مناسبی ایجاد کند.
اشتباه در فاصله گذاری الوارهای زیرسازی سقف
الوارهایی که زیر سقف و برای کار زیرسازی استفاده می شوند هم لازم است تعداد مناسب و با فاصله گذاری دقیق داشته باشند. هر گونه اشتباه در فاصله گذاری الوارهای زیر سقف و تیرچه می تواند به عدم انتقال صحیح نیرو و وزن به جک بینجامد و کل سازه سقف را دچار مشکل کند. برای جلوگیری از این اشتباه مهندس محاسب باید مانند تعداد جک ها، تعداد الوار مورد نیاز زیرسازی سقف و چهارتراش های مناسب این کار را مشخص کند.
عدم تراز کردن اجزا
در کنار تعداد، فاصله گذاری صحیح و انتخاب ابعاد مناسب برای اجزا، تراز کردن نهایی این اجزا زیر سقف هم یکی دیگر از کارهایی که باید انجام داده شود. این کار کوچک اما مهم، یکی از پرتکرارترین اشتباهات زمان اجرای دال سقف است که می تواند مشکلات بزرگی را رقم بزند. تراز نبودن اجزا می تواند مسیر انتقال بار به سطح زیرین را مختل کند و بار ناشی از بتن تازه آسیب جدی به اجزای سقف وارد کند.
بهترین کار این است که بعد از نصب هر قسمت از اجزای سقف دال، نیروی انسانی متخصص به کمک ابزار تراز و شاقول، دقت تراز هر قسمت را اندازه گرفته و از صحت آن اطمینان حاصل کند.
استفاده از اجزای معیوب یا دسته دوم
حتی یک عضو دارای مشکل در کل سیستم قالب بندی سقف، می تواند کل سیستم را از هم بپاشاند. یک جک معیوب، چهارتراش دارای گره مرده و بزرگ، می تواند در زمان ورود نیرو و فشار کل دال سقف را بهم بریزد. بنابراین هنگام خرید هر کدام از این اجزای اجرای دال سقف دقت داشته باشید که جنس باکیفیت از تامین کننده معتبر تهیه کنید. اگر قصد خرید محصولات دسته دوم برای اجرای این کار را دارید باید حتما کیفیت همه محصولات را بررسی کنید. زیرا خیلی محتمل است که این محصولات دسته دوم در اجرای قبلی دچار خمیدگی، ترک و حتی پوسیدگی شده باشند.
نتیجه گیری
در اجرای دال سقف، گاهی فقط یک عامل در نتیجه اشتباه تاثیرگذار نبوده است. استفاده نادرست از اجزای موثر در اجرای دال، بی کیفیت بودن اجزا، مهاربندی اشتباه، فاصله گذاری نادرست و چک نکردن تراز بودن اجزا می تواند عاملی باشد که در کنار اشتباهات زمان بتن ریزی منجر به خطای ساخت سقف شود. یادتان باشد که همیشه پیشگیری از خطاهای زمان اجرا و دقت در استفاده از مصالح درست و سپس چینش صحیح اجزا زیر سقف دال، هزینه کمتری از اصلاحات مورد نیاز پس از روی دادن خطاهای اجرای سقف خواهد داشت.